Daan van Kampenhout
In 1986-87 rondde ik de lerarenopleiding beeldende kunst af. Mijn afstudeerjaar besteedde ik aan het maken van kostuums, geïnspireerd op oude foto’s van Siberische sjamanen en op mijn eigen dromen. Daarna verhuisde ik naar Finland, waar ik drie jaar werkte aan verschillende ontwerpinstituten en kunstacademies. Na mijn terugkeer in Amsterdam ben ik geleidelijk gestopt met lesgeven in kunstonderwijs, zodat ik al mijn tijd kon wijden aan het onderwijzen van sjamanisme. De gedegen didactische scholing die ik tijdens mijn lerarenopleiding kreeg, is nog altijd van grote waarde in elke groep en elk trainingsprogramma dat ik leid.
In 1991 begon ik als gastdocent sjamanisme bij centrum De Elfenbank. Daar ontmoette ik Ivana Caprioli. Een aantal jaren leidden we samen onze eigen doorlopende sjamanistische trainingsgroepen. Voor elke bijeenkomst ontwikkelden we nieuwe oefeningen en rituelen, geïnspireerd op wat we in onze dromen leerden en ervoeren. Naast de trainingen met Ivana gaf ik in mijn eentje een doorlopend trainingsprogramma in Parijs, en ik werkte regelmatig als gastdocent in verschillende landen. Wallace Black Elk (Lakota Sioux) en Ailo Gaup (Sami) waren in die periode belangrijke leraren voor mij.
In 1998 nam ik een sabbatical van het lesgeven in sjamanisme en maakte ik kennis met de familieopstellingen van Bert Hellinger. Hij baseerde zijn opstellingswerk op elementen uit verschillende therapeutische disciplines en voegde daar eigen inzichten aan toe. Zo was het werken met representanten voor familieleden geïntroduceerd door Virginia Satir in haar familiesculpturen, en leerde Hellinger de helende zinnen, waarmee orde en evenwicht in een relatie of systeem worden hersteld, van Eric Berne, de grondlegger van de transactionele analyse. Hellinger voegde daar zijn eigen observaties en theorie aan toe over de dynamiek van verbondenheid met en loyaliteit aan familie en groepen.
De overeenkomsten en verschillen tussen sjamanistische rituelen en familieopstellingen fascineerden me, en ik begon brieven te schrijven aan Bert Hellinger. Anderhalf jaar lang besteedde ik veel tijd aan deze correspondentie. Met steun van Bert bewerkte ik de brieven die ik hem had geschreven en schreef ik mijn boek Beelden van de ziel, dat inmiddels in vele talen is verschenen. Na de publicatie van dit boek kwam de uitwisseling tussen Bert Hellinger en mij geleidelijk tot een einde; ons werk ontwikkelde zich in verschillende richtingen. De publicatie van Beelden van de ziel en de steun van Bert Hellinger openden veel nieuwe deuren, en al snel gaf ik gemiddeld dertig seminars per jaar in tien verschillende landen. Ik onderzocht hoe aspecten van opstellingen en elementen van sjamanistische rituelen gecombineerd konden worden, en zo kreeg het Systemisch Ritueel geleidelijk zijn vorm.
Systemisch Ritueel verschilt zowel van familieopstellingen als van sjamanisme. De invloed van familieopstellingen is herkenbaar in het werken met representanten en het gebruik van helende zinnen. De sjamanistische wortels van de methode komen tot uiting in het geluid van de trom, de doorlopende gebeden en het gebruik van plattegronden en vaste structuren die de bewegingen van het ritueel sturen. In veel Systemische Rituelen zijn veel representanten actief. Zo kunnen de mensen in het midden omringd worden door cirkels of groepen voorouders. In deze vorm van systemisch werk ligt de nadruk meer op de essentie of de archaïsche structuur van een familieverhaal dan op de precieze details. De ervaring leert dat Systemisch Ritueel een krachtige methode kan zijn voor groepen waarin mensen en/of hun voorouders een collectief trauma of een moeilijke geschiedenis delen, zoals oorlog, slavernij, vervolging, natuurrampen, gedwongen migratie en andere.
Systemisch Ritueel is in de loop der tijd ontwikkeld in honderden seminars. Het heeft een eigen theoretische basis die richting geeft aan hoe het werk toegepast en verder ontwikkeld kan worden. Ik heb de naam beschermd met een internationaal geregistreerd handelsmerk, zodat Systemic Ritual® nu een feit is. Door de jaren heen heb ik honderden groepen geleid en met duizenden mensen gewerkt. Ik had de eer om in veel verschillende landen uitgenodigd te worden en heb alle continenten bezocht, behalve Australië. Wereldwijd passen veel opstellers aspecten van mijn stijl toe in hun eigen systemisch werk, omdat ze er inspiratie in hebben gevonden, en dat vind ik prachtig. Toch heb ik, om te waarborgen dat een begeleider de methode grondig begrijpt, de SRT (Systemic Ritual® Training) ontwikkeld. Wie dit programma heeft afgerond, heeft een grondig inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van de methode.
